Ceza Yargılamasında Mağdur Kime Denir?

Mağdur, suç oluşturan hareket sonucunda doğrudan doğruya zarar gören veya ekonomik olarak zarara uğrayan kişiye denir.

Ceza Yargılamasında Şikayetçi Kime Denir?

Ceza yargılamasında müşteki yani şikayetçi, suçtan zarar görmesi sonucunda, bu zararın meydana gelmesine sebep olan hareketi yapan kişiye karşı dava açan kişiye denir.

Soruşturma Evresinde Mağdur ve Şikayetçinin Hakları Nelerdir?

Delillerin Toplanmasını İsteme Hakkı

Ceza muhakemesinde geçerli olan delil serbestliği ilkesi gereğince, mağdur ve şikayetçi, yasak delil oluşturmayan tüm delillerin toplanmasını isteme hakkına sahiptir. Bu kapsamda mağdur ve şikayetçi göstereceği tanıkların dinlenmesini isteyebilir.

Soruşturma evresinde delillerin toplanmasını talep etme hakkı olan mağdur ve şikayetçi, toplanmasını istediği deliller varsa, bunları Cumhuriyet savcılığına veya adli kolluğa bildirmelidir. Örneğin, kasten yaralama veya cinsel saldırı suçunun kendisine karşı işlendiğini iddia ediyorsa, buna ilişkin delil elde edilmesi amacıyla, kendi bedeni üzerinde tıbbi muayene yapılmasını, kan, saç, tükürük, tırnak, cinsel salgı gibi örnekler alınmasını isteyebilir.

Mağdurun ve şikayetçinin, koruma tedbirlerine başvurularak delil toplanmasını isteme hakkı da vardır. Mağdur ve şikayetçi, makul şüphenin bulunduğu hallerde, CMK madde 117 ve devamı maddeleri uyarınca kişilerin ve delillerin elde edilmesi amacıyla kişilere ve kurumlara ait olan ev, işyeri, araç ve hatta bilgisayarlarda arama yapılmasını isteme hakkına sahiptir.

Mağdur ve şikayetçi, CMK madde 135’deki katalog suçlar kapsamında olmak koşuluyla, fiile ilişkin delillerin ele geçirilmesine sağlamak için telefonun dinlenmesini de isteyebilme hakkına sahiptir.

Cumhuriyet Savcısından Belge Örneği İsteme Hakkı

Mağdur, soruşturmanın gizlilik ve amacını bozmamak koşuluyla Cumhuriyet savcısından belge isteme hakkına sahiptir.

Cumhuriyet Başsavcılıkları İle Adli Yargı İlk Derece Ceza Mahkemelerinin Kalem Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik madde 45/4 kapsamında mağdur veya şikâyetçi soruşturmanın gizlilik ve amacını bozmamak şartıyla vekili olmadan da Cumhuriyet savcısından dilekçeyle başvurarak belge örneği isteyebilir.

CMK’nın 153. maddesinin 5. fıkrasında, bu maddenin içerdiği haklardan, suçtan zarar görenin vekilinin de yararlanacağı açıkça ifade edilmiştir. Buna göre, CMK’nın 153/1-4 fıkraları gereğince, mağdur vekili, soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir ve istediği belgelerin bir örneğini harçsız olarak alabilir. Ancak vekilin dosya içeriğini inceleme veya belgelerden örnek alma hakkı, aynı maddenin 2. fıkrasında sayılan suçların soruşturulmasının amacını tehlikeye düşürebilecekse, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine, hakim kararıyla kısıtlanabilir. Ancak yakalanan kişinin veya şüphelinin ifadesini içeren tutanak ile bilirkişi raporları ve adı geçenlerin hazır bulunmaya yetkili oldukları diğer adli işlemlere ilişkin tutanaklar hakkında, kısıtlama kararı verilemez.

Vekil Yardımından Yararlanma Hakkı

Ceza Yargılamasında Vekil Kimdir?Ceza yargılamasında vekil, suçtan zarar gören, şikayetçi veya katılanı temsil eden avukata denir.

Ceza muhakemesinde, bir insan hakkı olan savunma hakkının tam manasıyla kullanılabilmesi için avukat gibi teknik hukuk bilgisi ile donatılmış bir yardımcıya ihtiyaç vardır. Bunun farkında olan kanun koyucu da mağdur ve şikayetçiye vekili bulunmaması halinde bazı suçlar bakımından baro tarafından kendisine bir avukat görevlendirilmesini isteme hakkı tanımıştır. O suçlar şunlardır:

• Cinsel Saldırı Suçu
• Çocukların Cinsel İstismarı Suçu
• Israrlı Takip Suçu
• Kadına Karşı İşlenen Kasten Yaralama
• İşkence Suçu
• Eziyet Suçu
• Alt Sınırı 5 Yıldan Fazla Hapis Cezasını Gerektiren Suçlar

Vekili Aracılığı ile Soruşturma Belgelerini ve El Konulan ve Muhafazaya Alınan Eşyayı İnceletme Hakkı

Mağdur veya şikâyetçinin vekili soruşturma evresinde soruşturmanın amacını tehlikeye düşürmemek kaydıyla görevlendirme belgesi veya vekâletname ibraz ederek el konulan ve muhafazaya alınan eşyayı inceleyebilir.

Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karara İtiraz Etme Hakkı

CMK’nın 172. maddesi gereğince Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar görene bildirilir ve kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir.

Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir. Sulh ceza hâkimliği, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kaldırılması talebini yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenler ve bu iddianameyi mahkemeye verir.

Detaylı bilgi için: 0 (540) 538 38 06

NOT: Bu blog yazısı yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve herhangi bir şekilde hukuki danışmanlık hizmeti sunmamaktadır. Burada yer alan bilgiler zamanla değişebilir ve özel durumlar için geçerli olmayabilir. Hukuki bir sorunla karşılaştığınızda mutlaka bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir. Yazar(lar) ve site sahibi, bu yazının içeriğine dayanarak alınan kararlardan sorumlu tutulamaz.

Kaynakça:

• İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 2 (2), Güz 2015; 5-44

Bu blog yazısı yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve herhangi bir şekilde hukuki danışmanlık hizmeti sunmamaktadır. Burada yer alan bilgiler zamanla değişebilir ve özel durumlar için geçerli olmayabilir. Hukuki bir sorunla karşılaştığınızda mutlaka bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir. Yazar(lar) ve site sahibi, bu yazının içeriğine dayanarak alınan kararlardan sorumlu tutulamaz.