Ceza Muhakemesinde Yetki - Hak Hukuk & Danışmanlık

Teşebbüs Nedir?Kişi, işlemeyi kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamaz ise teşebbüs vardır.

Teşebbüste yetkili mahkeme son icra hareketinin yapıldığı yer mahkemesidir. Örneğin bir sanık başkasını kasten yaralamak amacıyla silahla ateş açmasına rağmen silah tutukluk yaptıysa ve suç sanığın elinde olmayan nedenlerle tamamlanmadıysa silahın ateşlenmesi için tetiğe basılan yer mahkemesi kasten yaralamaya teşebbüs suçundan yetkili mahkemedir.

Kesintisiz Suçlarda Yetkili Mahkeme Neresidir?

Kesintisiz Suç Nedir?Suç oluşturan fiilin icrasının devamlılık arz ettiği suçlar kesintisiz suçlardır.

Kesintisiz suçlarda kesintinin gerçekleştiği yer mahkemesi yetkilidir. Örneğin kesintisiz bir suç olan kişiyi hürriyetinden yoksun bırakma suçunda kişinin özgürlüğünün kısıtlandığı son yer mahkemesi yetkili olacaktır.

Zincirleme Suçlarda Yetkili Mahkeme Neresidir?

Zincirleme Suç Nedir?Aynı suçun birden fazla kişiye karşı tek bir fiille işlenmesi halinde veya bir suç işleme kararının icrası kapsamında, değişik zamanlarda bir kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesi durumunda zincirleme suç söz konusudur. Ancak kasten öldürme, kasten yaralama, işkence ve yağma suçlarında zincirleme suç hükümleri uygulanmaz.

Zincirleme suçlarda son suçun işlendiği yer mahkemesi yetkilidir. Örneğin tek bir fiille birden fazla kişinin dolandırılması sonucunda meydana gelen dolandırıcılık suçunda fiilin işlendiği yer mahkemesi yetkilidir.

Basılı Eserlerle İşlenen Suçlarda Yetkili Mahkeme Neresidir?

Suç, ülkede yayımlanan bir basılı eserle işlenmişse yetki, eserin yayım merkezi olan yer mahkemesine aittir. Ancak, aynı eserin birden çok yerde basılması durumunda suç, eserin yayım merkezi dışındaki baskısında meydana gelmişse, bu suç için eserin basıldığı yer mahkemesi de yetkilidir.

Eserle İşlenen Hakaret Suçunda Yetkili Mahkeme Neresidir?

Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan hakaret suçunda eser, mağdurun yerleşim yerinde veya oturduğu yerde dağıtılmışsa, o yer mahkemesi de yetkilidir. Mağdur, suçun işlendiği yer dışında tutuklu veya hükümlü bulunuyorsa, o yer mahkemesi de yetkilidir.

Görsel veya İşitsel Yayınlarla İşlenen Suçlarda Yetkili Mahkeme Neresidir?

Suç, ülkede yayımlanan bir görsel veya işitsel yayınla işlenmişse yetki, görsel veya işitsel yayının yayım merkezi olan yer mahkemesine aittir. Ancak, aynı görsel veya işitsel yayının birden çok yerde yayınlanması durumunda suç, görsel veya işitsel yayının yayım merkezi dışındaki bir yerde meydana gelmişse, bu suç için eserin yayımlandığı yayım merkezi dışındaki yer mahkemesi de yetkilidir.

Bilişim Sistemlerinin, Banka veya Kredi Kurumlarının ya da Banka veya Kredi Kartlarının Araç Olarak Kullanılması Suretiyle İşlenen Suçlarda Yetkili Mahkeme Neresidir?

Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının ya da banka veya kredi kartlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenen suçlarda mağdurun yerleşim yeri mahkemeleri de yetkilidir.

Yabancı Ülkede İşlenen Suçta Yetkili Mahkeme Neresidir?

Yabancı ülkede işlenen ve kanun hükümleri uyarınca Türkiye’de soruşturulması ve kovuşturulması gereken suçlarda yetkili mahkeme şüpheli veya sanığın yakalandığı yer, yakalanmamışsa yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Şüpheli veya sanığın Türkiye’de yerleşim yeri yoksa Türkiye’de en son adresinin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. Bununla birlikte Cumhuriyet savcısının, şüphelinin veya sanığın istemi üzerine Yargıtay, suçun işlendiği yere daha yakın olan yer mahkemesine yetki verebilir.

Bu gibi suçlarda şüpheli veya sanık Türkiye’de yakalanmamış, yerleşmemiş veya adresi yoksa; yetkili mahkeme, Adalet Bakanının istemi ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının başvurusu üzerine Yargıtay tarafından belirlenir.

Yabancı Ülkede Bulunup da Diplomatik Bağışıklığa Sahip Olan Türk Kamu Görevlilerinin İşlediği Suçlarda Yetkili Mahkeme Neresidir?

Yabancı ülkelerde bulunup da diplomatik bağışıklıktan yararlanan Türk kamu görevlilerinin işledikleri suçlardan dolayı yetkili mahkeme Ankara mahkemesidir.

Deniz, Hava ve Demiryolu Taşıtlarında veya Bu Taşıtlarla İşlenen Suçlarda Yetkili Mahkeme Neresidir?

Suç, Türk bayrağını taşıma yetkisine sahip olan bir gemide veya böyle bir taşıt Türkiye dışında iken işlenmişse, geminin ilk uğradığı Türk limanında veya bağlama limanında bulunan mahkeme yetkilidir. Türk bayrağını taşıma hakkına sahip olan hava taşıtları ile demiryolu taşıtları hakkında da bu açıkladıklarımız kıyas yoluyla uygulanır.

Ülke içerisinde deniz, hava veya demiryolu taşıtlarında ya da bu taşıtlarla işlenen suçlarda, bunların ilk ulaştığı yer mahkemesi de yetkilidir.

Çevreyi kirletme suçu, yabancı bayrağı taşıyan bir gemi tarafından Türk kara suları dışında işlendiği takdirde, suçun işlendiği yere en yakın veya geminin Türkiye’de ilk uğradığı limanın bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir.

Bağlantılı Suçlarda Yetkili Mahkeme Neresidir?

Her biri değişik mahkemelerin yetkisi içinde bulunan bağlantılı ceza davaları, yetkili mahkemelerden herhangi birisinde birleştirilerek görülebilir.

Bağlantılı ceza davalarının değişik mahkemelerde bakılmasına başlanmış olursa, Cumhuriyet savcılarının istemlerine uygun olmak koşuluyla, mahkemeler arasında oluşacak uyuşma üzerine, bu davaların hepsi veya bir kısmı bu mahkemelerin birinde birleştirilebilir. Uyuşulmazsa, Cumhuriyet savcısı veya sanığın istemi üzerine ortak yüksek görevli mahkeme birleştirmeye gerek olup olmadığına ve gerek varsa hangi mahkemede birleştirileceğine karar verir.

Birleştirilmiş olan davaların ayrılması da açıkladığımız şekilde olur.

Ceza Muhakemesinde Yetkide Olumlu veya Olumsuz Uyuşmazlık Halinde Ne Olur?

Bilindiği üzere olumlu yetki uyuşmazlığı tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir davada iki farklı yargı mercinin de kendisini yetkili görmesi durumudur. Olumsuz yetki uyuşmazlığında ise iki yargı merci de kendisinin yetkili görmez.

Ceza muhakemesinde birkaç hâkim veya mahkeme arasında olumlu veya olumsuz yetki uyuşmazlığı çıkarsa, ortak yüksek görevli mahkeme, yetkili hâkim veya mahkemeyi belirler.

Ceza Muhakemesinde Nasıl Yetkisizlik İddiasında Bulunulur?

Sanık, yetkisizlik iddiasını, ilk derece mahkemelerinde duruşmada sorgusundan, bölge adliye mahkemelerinde incelemenin başlamasından ve duruşmalı işlerde inceleme raporunun okunmasından önce bildirir.

Yetkisizlik iddiasına ilişkin karar, ilk derece mahkemelerinde sanığın sorgusundan önce, bölge adliye mahkemelerinde duruşmasız işlerde incelemenin hemen başlangıcında, duruşmalı işlerde inceleme raporu okunmadan önce verilir. Bu aşamalardan sonra yetkisizlik iddiasında bulunulamayacağı gibi mahkemeler de bu hususta re’sen karar veremez.

Yetkisizlik kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir.

Ceza Muhakemesinde Davanın Nakli ve Duruşmanın Başka Yerde Yapılması Hangi Hallerde Mümkündür?

Yetkili hâkim veya mahkeme, hukukî veya fiilî sebeplerle görevini yerine getiremeyecek hâlde bulunursa; yüksek görevli mahkeme, davanın başka yerde bulunan aynı derecede bir mahkemeye nakline karar verir.

Kovuşturmanın görevli ve yetkili olan mahkemenin bulunduğu yerde yapılması kamu güvenliği için tehlikeli olursa, davanın naklini Adalet Bakanı Yargıtaydan ister.

Mahkeme, fiili sebepler veya güvenlik gerekçesiyle duruşmanın il sınırları içinde başka bir yerde yapılmasına karar verebilir. Bu karara karşı itiraz yolu açıktır.

Ceza Muhakemesinde Yetkili Olmayan Hakim veya Mahkemenin Yaptığı İşlere Ne Olur?

Yetkili olmayan hâkim veya mahkemece yapılan işlemler, sadece yetkisizlik nedeniyle hükümsüz sayılmaz.

Bir hâkim veya mahkeme, yetkili olmasa bile, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde, yargı çevresi içerisinde gerekli işlemleri yapar.

Detaylı bilgi için: 0 (540) 538 38 06

NOT: Bu blog yazısı yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve herhangi bir şekilde hukuki danışmanlık hizmeti sunmamaktadır. Burada yer alan bilgiler zamanla değişebilir ve özel durumlar için geçerli olmayabilir. Hukuki bir sorunla karşılaştığınızda mutlaka bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir. Yazar(lar) ve site sahibi, bu yazının içeriğine dayanarak alınan kararlardan sorumlu tutulamaz.